Wat staat er in de wet?

Artikel 438 van het Wetboek van Strafrecht gaat over wie "er zijn beroep van maakt aan personen nachtverblijf te verschaffen". Die moet bij aankomst van een gast "onverwijld" een geldig reisdocument of identiteitsbewijs laten tonen, zoals een paspoort of identiteitskaart. Daarnaast houd je een doorlopend register bij. Daarin noteer je bij aankomst de naam en woonplaats van de gast, de dag van aankomst en de aard van het getoonde document. Bij vertrek noteer je de dag van vertrek. Op aanvraag van de burgemeester of een door hem aangewezen ambtenaar moet je het register laten zien.

⚠️ Dit is geen juridisch advies. Regels en aanvullende eisen kunnen per gemeente verschillen. Twijfel je over jouw situatie? Neem contact op met je gemeente. Zie ook onze uitleg over de APV per gemeente.

Geldt dit ook voor een minicamping of boerencamping?

Ja. Het tweede lid van artikel 438 legt dezelfde plicht op aan wie er zijn beroep of gewoonte van maakt om een terrein aan meerderjarigen beschikbaar te stellen om te overnachten, of om er kampeermiddelen te plaatsen of te laten staan. Een minicamping, boerencamping of natuurkampeerterrein valt daar dus onder. Het maakt niet uit of je vijf plekken hebt of vijftig: doe je dit bedrijfsmatig of als vaste gewoonte, dan geldt de registerplicht.

Begin je net met een camping? Lees dan ook onze gids over een minicamping starten, met de andere zaken die je moet regelen.

Wanneer hoeft het niet?

De wet noemt één uitzondering, in lid 3: voor nachtverblijf van meereizende echtgenoten, minderjarige kinderen of reisgezelschappen geldt de registerplicht niet. Let op: de wettekst noemt letterlijk alleen "echtgenoten". Geregistreerde partners of samenwonenden staan er niet apart in. Vraag bij twijfel na hoe je gemeente hiermee omgaat. In de praktijk noteren campings vaak de gegevens van degene die de plek boekt, met het aantal personen.

Twijfel je of een groep onder deze uitzondering valt, bijvoorbeeld bij vrienden die los van elkaar hebben geboekt maar samen komen? Vraag dat na bij je gemeente.

Wat kost het als je geen register bijhoudt?

Op overtreding staat hechtenis van ten hoogste een maand of een geldboete van de tweede categorie. Het exacte bedrag van die boetecategorie wijzigt van tijd tot tijd, dus noemen we hier bewust geen bedrag: check bij twijfel de actuele bedragen via je gemeente of rijksoverheid.nl. In de praktijk is de boete meestal minder relevant dan het gedoe: bij een controle moet je meteen kunnen laten zien dat je het op orde hebt, en dat is lastig te repareren achteraf.

De controle gebeurt door of namens de burgemeester, bijvoorbeeld door een toezichthouder of een boa die daarvoor is aangewezen. Sommige gemeenten hebben dat vastgelegd in een apart aanwijzingsbesluit. Je hoeft daar zelf niets voor te regelen: het is genoeg dat je register op orde is en dat je het op verzoek kunt laten zien, op papier of op een scherm.

Welke gegevens mag je wel en niet vragen?

De wet vraagt om naam, woonplaats, aankomst- en vertrekdatum en het soort identiteitsbewijs, bijvoorbeeld paspoort of identiteitskaart. Je hoeft dus niet het documentnummer te noteren, en je mag geen kopie of scan van het identiteitsbewijs maken of bewaren. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens is dat in strijd met de privacyregels: een organisatie mag niet meer gegevens verzamelen dan nodig voor het doel, en het wettelijke doel vraagt alleen om het type document, niet om een kopie. Je mag ook geen burgerservicenummer (BSN) registreren; dat nummer is voorbehouden aan overheidsinstanties.

Vraagt een gast zich af waarom je zijn identiteitsbewijs wilt zien maar geen kopie maakt? Dan kun je gerust uitleggen dat dat wettelijk zo hoort.

Hoe lang moet je het register bewaren?

De wet zelf noemt geen bewaartermijn voor het nachtregister. Volgens Ondernemersplein, het ondernemersloket van de overheid, bepaalt de gemeente hoe lang je het register moet bewaren, dus dat kan per gemeente verschillen. Vraag dit na bij je eigen gemeente en leg de termijn voor jezelf schriftelijk vast. Bewaar gegevens daarna niet langer dan nodig: dat past bij de AVG-regel dat je persoonsgegevens niet onbeperkt mag stapelen "voor het geval dat".

Papier of digitaal?

De wet schrijft geen vorm voor. Een papieren schrift voldoet, zolang je het compleet bijhoudt en op verzoek kunt tonen. Een digitaal register mag ook, mits het net zo compleet en beschikbaar is, en je de gegevens goed beveiligt en op tijd weer verwijdert.

Veel kleine campings laten gasten tegenwoordig zelf inchecken via een digitaal systeem: dat scheelt avonden aan de balie en vult het register automatisch. Campingreceptie, gratis voor kleine campings en van dezelfde makers als KampeerHub, is daar een voorbeeld van: gasten checken zelf in, dat vult het nachtregister, en in hetzelfde systeem kun je ook je toeristenbelasting en legionella-afvinklijsten bijhouden.

Nachtregister en toeristenbelasting

Sommige gemeenten kijken bij controle van je toeristenbelasting-aangifte ook naar bezettingsgegevens, bijvoorbeeld om te zien of het aantal aangegeven overnachtingen ongeveer klopt met wat er op je terrein gebeurde. Een compleet en actueel nachtregister helpt je dan om je aangifte te onderbouwen. De precieze werkwijze verschilt per gemeente; vraag bij twijfel na hoe jouw gemeente dit toetst.

Voor jezelf is het ook gewoon handig: met een sluitend register weet je precies hoeveel overnachtingen je per maand had, zonder dat je aan het einde van het jaar losse briefjes en boekingen bij elkaar hoeft te zoeken.

Praktisch aan de slag

Begin je net, of wil je van papier naar iets overzichtelijkers? Een vast sjabloon met de verplichte kolommen (naam, woonplaats, aankomst, soort document, vertrek) is een prima start. Campingreceptie biedt een gratis voorbeeld-nachtregister om te downloaden, met precies deze kolommen, handig als je liever met papier of een spreadsheet werkt dan met een volledig systeem.

Denk ook aan andere zaken rond gastveiligheid op je terrein, zoals de regels rond legionella, en check bij je gemeente welke aanvullende regels gelden via de uitleg over de APV per gemeente. Een overzicht van kleinschalige campings vind je op onze minicampings-pagina.

Kort samengevat

  • Maak je er je beroep of gewoonte van om gasten op je terrein te laten overnachten of kamperen, dan geldt de nachtregisterplicht uit artikel 438 Wetboek van Strafrecht.
  • Verplicht: een identiteitsbewijs vragen, en naam, woonplaats, aankomst- en vertrekdatum en het soort document noteren.
  • Uitzondering (lid 3): meereizende echtgenoten, minderjarige kinderen en reisgezelschappen. Geregistreerde partners staan niet apart in de wet; vraag bij twijfel je gemeente.
  • Niet verplicht en niet toegestaan: een kopie van het identiteitsbewijs maken of het BSN registreren.
  • De wet noemt geen bewaartermijn; je gemeente bepaalt die, dus vraag dit na.
  • Papier of digitaal mag allebei, zolang het register compleet is en je het op verzoek kunt tonen.