Waarom een aparte kampeer-EHBO-set?
De EHBO-doos die thuis in de badkamerkast staat, is lang niet altijd geschikt voor buiten. De inhoud is vaak te beperkt, niet waterdicht verpakt en niet afgestemd op typische buitenblessures. Bovendien wil je op de camping niet elke keer je volledige voorraad uitpakken. Een compacte, doordacht gevulde set die je altijd meeneemt, geeft rust en is in een paar minuten samengesteld.
Er is in Nederland geen wettelijke verplichting om als particulier kampeerder een EHBO-set bij je te hebben. Wel hanteert het Oranje Kruis aanbevolen inhoudlijsten voor verbanddozen. Die lijsten vormen een goede basis, maar je past ze aan op je eigen situatie.
De basis: wat hoort er altijd in
Onderstaande items vormen de kern van een verantwoorde kampeer-EHBO-set. Ze dekken de meest voorkomende situaties: wonden, schaafwonden, blaren, verstuikingen en brandwonden.
- Pleisters in meerdere maten, inclusief ronde pleisters voor kleine wondjes en grote wondpleisters
- Steriele gaasjes (minimaal 5x5 cm en 10x10 cm) voor het afdekken van grotere wonden
- Elastisch zwachtel of ideaalzwachtel voor het omzwachtelen van enkels en polsen
- Drukverband of compressieverband voor het stelpen van bloedingen
- Hechtstrips of wondsluitstrips als alternatief voor hechten bij grotere snijwonden
- Schaar met stompe punt voor het knippen van verband en kleding
- Puntige pincet voor het verwijderen van teken en splinters
- Wegwerphandschoenen (minimaal 2 paar) voor hygiënische wondverzorging
- Steriele oogdouche of fysiologisch zout voor het spoelen van ogen
- Noodfolie (reddingsdeken) voor warmtebehoud bij shock of onderkoeling
- Koelelement of instant-coldpack voor kneuzingen en verstuikingen
- Verbandschaar of veiligheidsspeld
- Waterproof pleisters voor wonden op handen en voeten bij nat weer
- Blaarpleister voor voetblaren door wandelen
Wondverzorging op de camping
Op de camping raken wonden sneller besmet dan thuis: zand, aarde en gras zitten er snel in. Spoel een wond altijd eerst grondig schoon met schoon (drink)water. Gebruik daarna een ontsmettingsmiddel zoals chloorhexidine-oplossing of een jodiumhoudend middel zoals Betadine. Laat een wond na het reinigen zo veel mogelijk ademhalen en dek hem af met een steriele gaaspleister.
EHBO bij brandwonden: koelen is het sleutelwoord
Kampvuur, gasbrander, heet kookwater: brandwonden horen bij kamperen. De behandeling is eenvoudig maar kritisch: koel de brandwond direct met lauw, zacht stromend water. Gebruik geen ijskoud water, geen ijs en geen boter, olie of tandpasta. Die laatste middelen beschadigen de huid verder en bemoeilijken medische beoordeling.
Koel minimaal 10 minuten. Het Rode Kruis en de Nederlandse Brandwonden Stichting adviseren 10 tot 20 minuten lauw stromend kraanwater (lauw kraanwater, richtlijn ca. 15 °C — comfortabel voelend, niet ijskoud). Verwijder kleding en sieraden tijdens het koelen. Dek de wond daarna los af met plasticfolie, een steriele gaas of een schone doek. Ga bij blaren, diepe brandwonden of grote oppervlakken naar een arts.
- Altijd koelen: 10 tot 20 minuten lauw, zacht stromend water (lauw kraanwater, richtlijn ca. 15 °C — comfortabel voelend, niet ijskoud)
- Nooit ijs, ijskoud water, boter of andere huismiddeltjes gebruiken
- Kleding en sieraden verwijderen tijdens het koelen
- Wond na koelen los afdekken met plasticfolie of steriel gaas
- Bij blaren, diepe of uitgebreide brandwonden: arts of spoedeisende hulp
Wat je extra meeneemt voor brandwonden
Voeg aan je set een hydrogel-brandwondendressing of brandwondenpleister toe. Deze koelen de wond en voorkomen uitdroging. Ze zijn steriel verpakt en ideaal voor op de camping waar je geen stromend water altijd bij de hand hebt. Let bij aanschaf op de houdbaarheidsdatum.
Teken: de juiste aanpak
In Nederland zijn teken actief van het vroege voorjaar tot in de herfst, ook in duinen en op de Veluwe. Een tekenbeet hoeft niet gevaarlijk te zijn, maar snelle verwijdering is belangrijk. Hoe langer een teek vastzit, hoe groter de kans op overdracht van ziekteverwekkers.
Pak de teek met een puntig pincet zo dicht mogelijk bij de huid vast (bij de kop) en trek hem rustig recht omhoog. Breng vóór de verwijdering niets aan op de teek of de huid eromheen: middelen als alcohol, jodium of olie kunnen de teek prikkelen en speekselafgifte bevorderen, wat het risico op overdracht vergroot. Als er een stukje kop achterblijft is dat niet gevaarlijk en komt het er vanzelf uit. Ontsmet het wondopening na verwijdering. Houd tot drie maanden na de tekenbeet de huid rondom in de gaten op een rode kring of vlek. Dit advies is afkomstig van het RIVM.
- Puntig pincet of tekentang in de set: verplichte basisuitrusting voor buiten
- Teek bij de kop pakken, rustig recht omhoog trekken
- Geen alcohol, jodium of olie voor verwijdering
- Na verwijdering wond ontsmetten en beet-datum noteren
- Tot 3 maanden na de beet: rode kring of cirkel = naar huisarts (kan wijzen op de ziekte van Lyme)
Insectenbeten en -steken
Muggen, wespen, bijen en mieren zorgen voor irritatie en soms voor allergische reacties. Voeg aan je set toe: een antihistamine-gel of -creme voor lokale verlichting van jeuk en zwelling. Een koelelement of koelspray helpt direct na een steek.
Bij een bekende ernstige allergie voor insectengif (anafylaxie) moet er altijd een adrenaline-auto-injector (epipen) aanwezig zijn. Dat is geen standaard EHBO-item maar een persoonlijk medicijn, voorgeschreven door een arts. Als je dit mee moet nemen, bewaar het dan op de voorgeschreven temperatuur.
Voor gezinnen met kinderen: extra aandachtspunten
Met kinderen op de camping komen er specifieke risico's bij. Kinderen lopen meer schaafwonden op, trekken vaker teken mee van speelweiden en zijn gevoeliger voor uitdroging en oververhitting.
- Paracetamol voor kinderen (siroop of zetpil) in de juiste dosering voor het gewicht
- Ibuprofen voor kinderen als alternatief bij koorts of pijn (overleg bij twijfel met een arts)
- ORS-poeder (orale rehydratiesalts) bij diarree en uitdroging
- Digitale thermometer: snel en betrouwbaar meten
- Insectenwerend middel: voor kinderen jonger dan 2 jaar mogen in Nederland geen producten met meer dan 10% DEET worden gebruikt; kies DEET-vrije alternatieven of overleg met een apotheker (Rijksoverheid/CTGB via Waarzitwatin.nl).
- Kleurrijke pleisters met leuke afbeeldingen: ableiden werkt bij jonge kinderen echt
- Koude doekjes of instant-coldpack voor kneuzingen en hoofdbonken
Reisziekte en maagklachten
Bij gezinnen met kinderen is een middel tegen reisziekte (zoals dimenhydrinaat) handig, zeker bij langeafstandsreizen naar de camping. Voor maagklachten kan een pakje ORS en een los antidiarreemiddel uitkomst bieden. Let op leeftijdsaanduidingen op de verpakking.
Voor wandelaars, fietsers en actieve kampeerders
Ben je van plan dagwandelingen te maken of te mountainbiken, voeg dan deze items toe aan je basisset:
- Extra blaarpleisters en moleskin voor lange wandelingen
- Elastisch sporttape voor enkels en knieen
- Kleine zaklamp of hoofdlamp (ook handig voor wondverzorging in het donker)
- Kompres met koolstofactivering voor oppervlakkige infecties onderweg
- Reddingsdeken: lichtgewicht, neemt nauwelijks ruimte in
Onderkoeling: herkennen en direct handelen
Natte kleding, koud weer en wind kunnen ook in zomers Nederland leiden tot onderkoeling, zeker bij kinderen en ouderen. Symptomen van lichte onderkoeling zijn: rillen, bleke huid, suf gedrag en vertraagde reacties. De kerntemperatuur is dan onder de 35 graden Celsius gezakt.
Eerste hulp bij lichte onderkoeling: breng de persoon naar een droge, warme omgeving. Trek natte kleding uit en droog hem goed af. Wikkel in een droge deken of noodfolie. Geef warme (niet hete) dranken als thee als iemand aanspreekbaar is en zelf kan drinken. Geef geen alcohol: dat geeft wel een warm gevoel maar zorgt er juist voor dat het lichaam sneller afkoelt. Bij ernstige onderkoeling (niet meer rillen, verwardheid, bewusteloosheid): verwijder natte kleding voorzichtig of knip deze weg; wikkel het slachtoffer vervolgens in droge dekens of noodfolie en bel 112. Warm niet actief op en geef geen eten of drinken.
Verpakking en onderhoud: praktische tips
Een EHBO-set is pas nuttig als je hem ook snel vindt en de inhoud nog geldig is.
- Gebruik een waterdichte tas of box: siliconen zakken of een harde droogdoos voor in de rugzak
- Zet de set altijd op een vaste, bekende plek: in de voortent, in het zijvak van de campingtas
- Plak een inhoudslijst aan de binnenkant van de tas zodat je snel ziet wat ontbreekt
- Controleer voor elke trip de houdbaarheidsdatums van steriel verband, gels en medicijnen
- Vul gebruikte items direct na thuiskomst aan; wacht niet tot de volgende reis
- De gemiddelde houdbaarheid van steriel verbandmateriaal ligt rond de 3 tot 5 jaar (controleer per product)
Compact overzicht: de kampeer-EHBO-checklist
Altijd aanwezig (basis)
- Pleisters in meerdere maten (inclusief waterproof en blaarpleisters)
- Steriele gaasjes (5x5 en 10x10 cm)
- Elastisch zwachtel of ideaalzwachtel
- Drukverband
- Hechtstrips of wondsluitstrips
- Schaar met stompe punt
- Puntig pincet of tekentang
- Wegwerphandschoenen (minimaal 2 paar)
- Ontsmettingsmiddel (chloorhexidine of Betadine)
- Koelelement of instant-coldpack
- Noodfolie (reddingsdeken)
- Brandwondenpleister of hydrogel-dressing
Aanbevolen bij buitenactiviteiten en gezinnen
- Antihistamine-creme of -gel (insectenbeten)
- Paracetamol en/of ibuprofen (volwassenen en kinderen in correcte dosering)
- ORS-poeder
- Digitale thermometer
- Insectenwerend middel (let op leeftijdsindicaties bij kinderen)
- Sporttape
- Kleine zaklamp
- Middel tegen reisziekte (bij kinderen)
Persoonlijk en situatiegebonden
- Persoonlijke medicatie (altijd in originele verpakking met bijsluiter)
- Adrenaline-auto-injector bij bekende ernstige allergie (op voorschrift)
- Antihistamine-tabletten bij bekende hooikoorts of allergische reacties
- Zonnebrand (SPF 30 of hoger, ook voor lippen)
- Oogdruppels bij contactlensgebruikers of stofgevoeligheid
Wanneer is een EHBO-cursus zinvol?
Een goed gevulde set helpt, maar weten wat je doet maakt het verschil. Het Rode Kruis en het Oranje Kruis bieden korte EHBO-basiscursussen aan. Die leren je reanimatie, wondverzorging en het omgaan met brandwonden, verstuikingen en bewusteloosheid. Zeker voor gezinnen die regelmatig kamperen of wandelen is een opfriscursus elke paar jaar een verstandige keuze.
