Water: de beperkende factor bij vrijstaan
De schoonwatertank van een camper loopt uiteen van 50 tot ruim 200 liter, afhankelijk van het model. Het grijswatertank — voor afvalwater van wasbak, douche en aanrecht — heeft doorgaans een vergelijkbare of iets kleinere inhoud. Zodra de grijstank vol is, is het afgelopen met de vrijheid, ook al zit er nog water in je schone tank.
Hoeveel water een kampeerder per dag verbruikt, hangt sterk af van gedrag. Normaal gebruik (koken, wassen, tanden poetsen, één korte douche) loopt bij één persoon al gauw op tot 10 tot 20 liter per dag. Douchen is veruit de grootste verbruiker: een gewone douchekop geeft per minuut zo'n 8 tot 12 liter door, een waterbesparende kop 4 tot 6 liter.
Wat een gemiddeld stel per dag verbruikt
- Tanden poetsen (kraan open): 1 tot 2 liter per beurt — draai de kraan dicht terwijl je poetst
- Handen wassen: 1 tot 2 liter per keer
- Afwassen in een bak: 3 tot 6 liter per maaltijd
- Koken en drinken: 2 tot 4 liter per dag
- Douchen (5 minuten, gewone kop): 40 tot 60 liter per douche
- Douchen (5 minuten, waterbesparend): 20 tot 30 liter per douche
Water besparen: van groot naar klein
Douchen anders aanpakken
De douche is het laaghangende fruit. Wie zijn douche inkortet van 10 naar 4 minuten spaart per persoon per dag 40 tot 80 liter. Campeerders die de techniek van de 'marinedouche' hanteren — water aan voor afspoelen, water uit voor inzepen, water aan voor afspoelen — gebruiken per beurt soms minder dan 10 liter.
Een waterbesparende douchekop is een kleine investering met groot effect. Die zijn gewoonlijk eenvoudig te wisselen op de standaardaansluiting in camperdouches. Kijk bij aankoop op het label naar het debiet in liters per minuut.
Afwassen in een bak, niet onder de stromende kraan
Wie zijn vaat onder een stromende kraan afspoelt, gebruikt snel 10 tot 15 liter per wasbeurt. Afwassen in twee kleine opwasbakken — één met zeepwater, één voor naspoeling — beperkt het verbruik tot 4 tot 6 liter. Papieren keukendoekjes of een spons om borden voor te reinigen voor ze de bak in gaan, helpen het waswater langer bruikbaar te houden.
Grijstank verlengen
Je grijstank vult sneller dan je denkt, omdat al het afvalwater van douche, wasbak en aanrecht erin terechtkomt. Afwaswater met weinig zeep kun je soms inzetten om de wielen van je camper of de buitenwand schoon te spoelen voordat het de grijstank in gaat — maar controleer of de locatie waar je vrijstaat dit toestaat. In natuur- en beschermde gebieden gelden strenge regels voor lozing van grijswater.
Een draagbare grijswatertank die je naast de camper kunt plaatsen en die je via een slang op de camperafvoer aansluit, vergroot je grijswatercapaciteit tijdelijk. Dit is een goedkope oplossing voor mensen die regelmatig vrijstaan.
Stroom: verbruik per apparaat kennen
De stroomhuishouding van een camper bestaat uit twee kringen: het 12 Volt boordnet (accu, gevoed door dynamo of zonnepanelen) en 230 Volt netspanning (alleen bij aansluiting op de camping of via omvormer/generator). Bij vrijstaan is 12V de basis.
Weten wat elk apparaat verbruikt, helpt je bewuster om te gaan met je accu. Hieronder een indicatie — werkelijk verbruik verschilt per merk en model:
- LED-verlichting: 5 tot 15 Watt per lamp — extreem zuinig, altijd de moeite waard te vervangen als je nog halogeenlampen hebt
- Dakventilator (stand gemiddeld): 20 tot 40 Watt
- Koelkast absorptie op 12V: 150 tot 250 Watt — vermijd dit waar mogelijk; absorptiekoelkast rijdt het liefst op gas of 230V
- Compressorkoelkast 12V: 30 tot 80 Watt gemiddeld (duty cycle ±30%)
- Warmwaterboiler elektrisch: 800 tot 1.500 Watt — hoog verbruik, gebruik het gasgestookte systeem als dat beschikbaar is
- Omvormer 230V op stand-by: 10 tot 30 Watt — zet hem uit als je hem niet gebruikt
- Telefoon opladen: 10 tot 20 Watt
- Laptop: 30 tot 65 Watt
Absorptiekoelkast: gebruik gas bij vrijstaan
Een absorptiekoelkast kan op gas, 12V of 230V werken. Op 12V is het energieverbruik zo hoog dat een standaard vrijetijdsaccu in enkele uren leeg loopt. Bij vrijstaan is gas de beste keuze: het verbruik van een absorptiekoelkast op gas is relatief laag en de koeling is effectief. Schakel pas over op 12V als gas niet beschikbaar is, en liefst alleen tijdens het rijden wanneer de dynamo de accu actief laadt.
Accu en zonnepanelen: de basis voor langere autonomie
De meeste campers worden geleverd met één vrijetijdsaccu van 80 tot 100 Ampèreuur (Ah). Met zuinig gebruik (verlichting, telefoon, ventilator, compressorkoelkast) haalt een stel daarmee 1 tot 2 nachten vrij comfortabel. Een lithium (LiFePO4) accu levert bij gelijke capaciteit meer bruikbare energie dan een AGM-accu, omdat je hem dieper kunt ontladen.
Zonnepanelen op het dak geven bij goed weer een continue bijlading die de autonomie enorm vergroot. Met 200 Wattpiek aan panelen laad je op een zonnige dag in Zuid-Europa je accu voor een fors deel op. Op bewolkte dagen of in de schaduw valt de opbrengst echter snel terug. Reken niet op zonnepanelen als enige stroombron als je veel verbruikers hebt.
Gedragsverandering: het meest effectieve hulpmiddel
De grootste winst bij vrijstaan zit niet in techniek maar in bewustzijn. Campeerders die de kraan afsluiten tijdens het inzepen, hun douche verkorten, de verlichting doven als ze de camper verlaten en de omvormer uitschakelen als er geen 230V-apparaat draait, verdubbelen soms hun autonomie zonder iets aan hun installatie te veranderen.
Water bijvullen onderweg
Drinkwaterkranen — aangegeven als potable water of eau potable — zijn te vinden bij campings, gemeentekranen in dorpen, benzinestations en camperserviceplaatsen. Apps als Park4Night en Campercontact tonen de locatie van watervoorzieningen. Vul je tank bij als je nog een derde over hebt, niet pas als hij leeg is — zo kom je nooit verrast aan.
Controleer of het water drinkwatergeschikt is. In sommige landen of regio's is kraanwater uit openbare voorzieningen alleen bestemd voor niet-drinkbaar gebruik. Bij twijfel filter je het water of gebruik je drinkwaterpurificatietabletten.
