Wat is een bivakzone, en wat is het niet?

Een bivakzone is een door de beheerder aangewezen plek voor een eenvoudige overnachting. Je komt lopend, op de fiets of (in Wallonië) te paard, je draagt je spullen zelf en je laat niets achter. Het is geen camping: er is geen receptie, vaak geen drinkbaar water en meestal alleen een open stuk grond. Het is ook geen wildkamperen. Buiten een bivakzone mag je in Vlaamse bossen en natuurgebieden niet kamperen, en in Wallonië is tijdelijk verblijf in het bos buiten aangewezen zones verboden.

Op onze pagina over bivakzones vind je de plekken die wij kennen, en op onze pagina over wildkamperen in België lees je waarom losse plekken in het bos geen optie zijn.

⚠️ Bivakzones worden door veel verschillende beheerders gerund (Natuur en Bos, gemeenten, natuurparken, particulieren). Regels, openingsperiodes en reserveringssystemen veranderen. Lees altijd de pagina van de zone zelf voordat je vertrekt.

Vlaanderen: reserveren bij Natuur en Bos

In Vlaanderen beheert het Agentschap Natuur en Bos (ANB) een aantal bivakzones in natuurgebieden en bossen. Volgens het agentschap moet je vooraf reserveren, en reserveren is gratis. De afspraken die ANB op zijn pagina noemt:

  • Je blijft maximaal één nacht.
  • Je zet je tent op tussen 18.00 en 10.00 uur de volgende ochtend.
  • Op een bivakzone mogen maximaal drie tenten staan met samen maximaal tien personen.
  • Reserveren doe je online via het reserveringssysteem dat op de ANB-pagina staat; daar vind je ook informatie per zone.

Heb je geen reserveringsbevestiging, dan mag je niet blijven staan. Dat is eerlijk voor andere wandelaars en het houdt de rust in het gebied.

Niet alle Vlaamse zones zijn van ANB. Er zijn ook zones van gemeenten, van een natuurpark of van een particulier. Een lijst op UltimateHiking.be, bijgewerkt op 15 september 2026, toont bijvoorbeeld hoe verschillend die zijn: bij sommige zones moet je reserveren, bij andere niet, een kampvuur is bij ongeveer de helft van de zones toegestaan en bij de andere helft niet, het maximum aantal tenten ligt bij sommige zones op drie en bij andere op vier, en bij sommige is een pomp in de buurt waarvan het water niet drinkbaar is. Kijk dus altijd naar de informatie bij de zone zelf en niet naar wat je van de vorige keer onthoudt.

Wallonië: zones erkend door het DNF

Wallonië kent een eigen Boswetboek (Code forestier). Daarin staat dat tijdelijk verblijf in het bos verboden is buiten de daarvoor bestemde zones (artikel 19), en dat een zone wordt aangewezen en gemarkeerd onder toezicht van het Département de la Nature et des Forêts (DNF). Tijdelijk verblijf is in het wetboek omschreven als verblijf van minder dan achtenveertig uur, en een zone moet zonder tegenprestatie in geld toegankelijk zijn. Daarom zijn Waalse bivakzones gratis.

Ook vuur is geregeld: in het bos mag je geen vuur dragen of aansteken, behalve in speciaal ingerichte zones (artikel 45). De brochure van de Federatie van de Waalse natuurparken en het Commissariat général au Tourisme adviseert beheerders daarom om op bivakzones geen vuurplaatsen aan te leggen, maar alleen het gebruik van een kooktoestel toe te staan.

Zones in Wallonië zijn bedoeld voor wandelaars, fietsers en ruiters die hun materiaal zelf dragen. Een grote tent voor een jeugdgroep of een georganiseerd bivak met comfort valt er niet onder. Wil je met een groep, neem dan vooraf contact op met de beheerder.

Het handvest van de bivakkeerder

In dezelfde Waalse brochure staat een voorstel voor een "Charte du bivouaqueur" dat op veel zones op een bord terug te vinden is. Zones kunnen er hun eigen afspraken naast zetten, dus lees het bord ter plekke, maar de strekking is overal ongeveer gelijk:

  • Je gaat lopend, per fiets of te paard naar de zone, niet met een auto, caravan of aanhanger. Motorvoertuigen zijn in het bos verboden.
  • Je zet je tent binnen de afgebakende zone. Wie daarbuiten gaat staan, loopt kans op vervolging en een boete.
  • Je neemt je afval mee, ook etensresten, en je laat het gebied schoon achter.
  • Is er geen toilet, dan ga je ver van water, gebruik je gewoon toiletpapier, graaf je een gat en neem je het papier liever in een afsluitbaar zakje mee, omdat verbranden brandgevaar geeft.
  • Je blijft hoogstens twee nachten achter elkaar op dezelfde zone.
  • Je plaatst je tent tussen 16.00 uur en 10.00 uur de volgende ochtend en breekt overdag af.
  • Je kookt op een brander en maakt geen vuur.
  • Je bent stil: geen muziek, geen geschreeuw.

Deze punten komen uit het voorgestelde handvest. Vlaamse zones van ANB hanteren andere tijden en één nacht. Daarom: de bordtekst en de beheerderspagina gaan altijd voor.

Reserveren in Wallonië

De brochure adviseert dat reserveren voor alle Waalse bivakzones gebeurt via het regionale reserveringssysteem, en meldt dat bij een aantal zones reserveren verplicht is. Ook houdt men er rekening mee dat de jacht in het najaar zones kan afsluiten: de brochure noemt een sluiting 24 uur van tevoren, zodat wandelaars gewaarschuwd kunnen worden. Reserveren is dus ook je zekerheid dat je niet voor een gesloten plek staat.

Zie je een zone op een kaart, check dan op de website van de beheerder (gemeente, natuurpark of toeristenbureau) of ze nog bestaat, of er gereserveerd moet worden en of de plek in het jachtseizoen open is. Op een Waalse zone zijn soms maar enkele plekken. In de brochure is te zien dat sommige zones er slechts twee of vier hebben, andere tien of meer.

Wat neem je mee?

Je rugzak bepaalt hoe fijn je nacht wordt. Een bivakzone vraagt om een lichte, compacte opstelling.

  1. Een lichte tent die ook bij wind en regen blijft staan. Zie onze gids over trekkingtenten.
  2. Een slaapmat met genoeg isolatie voor de koude grond in het najaar. Zie onze gids over slaapmat en R-waarde.
  3. Een kooktoestel en brandstof, want vuur is op veel zones niet toegestaan.
  4. Voldoende water voor drinken en koken, want bij veel zones is geen drinkbaar water in de buurt.
  5. Een schopje en toiletpapier in een afsluitbaar zakje voor het geval er geen toilet is.
  6. Stevige afvalzakken, een hoofdlamp, regenkleding en een offline kaart.
  7. Je reserveringsbevestiging op je telefoon of geprint.

Veelgemaakte fouten

  • Een zone niet reserveren omdat je het "later wel ziet". Zonder bevestiging mag je bij ANB niet blijven.
  • Te vroeg aankomen. De opzettijd begint pas aan het eind van de middag.
  • Met meer tenten of mensen komen dan het maximum van de zone.
  • Aannemen dat vuur of een vuurkorf mag. Dat verschilt per zone en bij droogte of verhoogd brandgevaar kan het verboden zijn.
  • Een zone op een oude lijst of kaart vertrouwen. Zones sluiten: de brochure noemt zelfs de drie zones van de gemeente Houffalize die na problemen definitief gesloten zijn.

Kort samengevat

  • Een bivakzone is een erkende plek voor wandelaars, fietsers en ruiters met een lichte tent. Wildkamperen is verboden.
  • Bij Natuur en Bos in Vlaanderen reserveer je gratis, blijf je één nacht en staan er maximaal drie tenten met samen tien personen.
  • In Wallonië mag je alleen in erkende zones overnachten, is vuur verboden buiten ingerichte plekken en gelden aanbevolen tijden van 16.00 tot 10.00 uur en hoogstens twee nachten.
  • Regels verschillen per zone: lees altijd de beheerderspagina en het bord ter plekke.