Wat gebeurt er met een batterij in de kou?
In een batterij gaan scheikundige reacties heen en weer tussen twee kanten. In de kou lopen die reacties trager. Je merkt dat als minder capaciteit en minder vermogen. Het goede nieuws: het effect is tijdelijk. Zodra de batterij weer warm is, komt de capaciteit terug.
Battery University, een bekende kennisbron over batterijen, noemt als voorbeeld dat een batterij die bij 27 °C 100 procent capaciteit levert, bij -18 °C doorgaans nog maar ongeveer 50 procent levert. Dat is een illustratie voor batterijen in het algemeen. Jouw apparaat kan beter of slechter presteren, afhankelijk van het type cel en de elektronica eromheen.
Apple schrijft over zijn eigen apparaten iets vergelijkbaars: de ideale gebruikstemperatuur ligt tussen 0 en 35 °C, en in een erg koude omgeving kan de accuduur tijdelijk afnemen. Zodra de accu weer op temperatuur komt, herstelt de prestatie. Zie het als een signaal en niet als schade.
Ontladen en opladen zijn twee verschillende dingen
Een lithium-accu in de kou gebruiken (ontladen) kan binnen de grenzen van de fabrikant. Opladen is veel kritischer. Bij het laden van een koude lithiumcel kan zich metallisch lithium afzetten op de anode (lithium plating). Dat kan de capaciteit blijvend verlagen en op den duur de veiligheid van de cel aantasten. Daarom staat in veel handleidingen en bij fabrikanten van lithium-accu's dat je niet mag laden onder 0 °C, tenzij de fabrikant dat uitdrukkelijk toestaat. Veel batterijbeheersystemen (BMS) blokkeren het laden dan zelf.
Battery University gaat nog een stap verder: bij zeer lage temperaturen is laden "uitgesloten". Voor consumentenapparaten betekent dat: laad een powerbank of powerstation liever binnen, in je auto of in de verwarmde camper, en niet buiten bij nachtvorst.
Jouw handleiding is leidend. Sommige powerstations hebben een lage-temperatuurmodus of een ingebouwde verwarming voor de cellen. Of dat zo is, staat in de specificaties van het model, niet in dit artikel.
Zo houd je je telefoon en powerbank in de kou aan de praat
- Bewaar je telefoon en powerbank in een binnenzak dicht tegen je lichaam of in je slaapzak, niet in de tent of op een tafel buiten.
- Houd de powerbank en telefoon bij elkaar in een isolerend hoesje of een sok, zodat de restwarmte van het gebruik behouden blijft.
- Laad overdag of in een warme ruimte. Wil je zonne-energie gebruiken, lees dan ook powerbank en zonnelader voor onderweg.
- Zet je telefoon op een zuinige stand: schermhelderheid lager, vliegtuigstand of dataverbruik uit als je alleen kaart of foto nodig hebt.
- Neem een kleine reservebron mee, zoals een gevulde powerbank, voor het geval je telefoon plotseling uitvalt. In de kou kan de accuduur tijdelijk flink afnemen.
Kampeer je met een hond of kleine kinderen, dan is een werkende telefoon extra belangrijk. Zet een reservekaart of een contactnummer ook op papier. Meer praktische paklijsten vind je op onze kampeerlijst.
Verlichting: kies batterijen die tegen vorst kunnen
Voor een hoofdlamp of lantaarn die op losse batterijen werkt, zijn lithium-aa-batterijen (niet de oplaadbare lithium-ion) een keuze die fabrikanten voor de kou aanbieden. Zo vermeldt Energizer van zijn Ultimate Lithium-batterijen dat ze werken in extreme temperaturen van -40 tot 140 graden Fahrenheit, wat overeenkomt met ongeveer -40 tot 60 °C. Dat is een fabrikantclaim en geen onafhankelijke test, maar het geeft de ordegrootte aan. Hoe gewone alkalinebatterijen in de kou presteren, verschilt per merk en staat in het datasheet van de fabrikant.
Ga je met een oplaadbare hoofdlamp, dan geldt dat voor de ingebouwde accu hetzelfde als hierboven: koud houden maakt hem tijdelijk zwakker, dus bewaar de lamp warm en neem een reservebron mee. Hoe je een goede lamp kiest, staat in onze gids hoofdlamp kopen voor kamperen.
Powerstation en voertuigaccu in de kou
Een powerstation is een grote accu met een omvormer. Dezelfde regels gelden, alleen groter. Plaats het apparaat in de kou binnen in je voertuig of tent, niet op de koude grond. Een isolerende laag, zoals een deken of piepschuim, maakt een verschil. Laat hem niet de hele nacht in een auto op een vriezende parkeerplaats staan.
Reken ook rekening met een lagere beschikbare capaciteit. Wie een powerstation inzet voor verwarming of een elektrische deken, doet er goed aan om flink wat marge in te bouwen ten opzichte van de capaciteit op papier. Hoe je de energiebehoefte berekent, lees je in kamperen zonder stroom: accu of powerstation. Een elektrische deken gebruikt veel stroom; kijk daarom naar elektrische deken en verwarmd matje op de camping.
Heb je een vrijetijdsaccu in je camper of caravan? Lees dan lithium of AGM voor je vrijetijdsaccu, want daar verschilt het gedrag in de kou per type.
Een eenvoudig draaiboek voor een koude nacht
- Laad alles vol op voordat de koude avond begint, binnen of in een verwarmd voertuig.
- Neem apparaten mee naar bed die je morgenochtend nodig hebt: telefoon, powerbank en hoofdlamp.
- Leg een powerstation of grote accu op een isolerende laag, binnen in plaats van buiten.
- Plan het opladen met zonnepanelen overdag. Controleer in je handleiding of laden onder 0 °C is toegestaan.
- Neem reservebatterijen mee voor lampen en een kleine reservebron voor je telefoon.
Per apparaat: waar let je op?
- Telefoon: houd hem warm en zet energiebesparing aan. Een koude telefoon die uitvalt, werkt vaak weer als je hem opwarmt.
- Powerbank: neem er bij vorst een mee die volledig geladen is, en bewaar hem dichtbij je lichaam. Laad hem niet buiten bij vrieskou.
- Hoofdlamp en lantaarn: kies lithium-aa-batterijen als je losse batterijen gebruikt, of een lamp met een accu die je warm bewaart.
- Powerstation: gebruik hem binnen of op een geïsoleerde ondergrond en lees in de handleiding het toegestane laadbereik.
- Voertuigaccu's: een camper- of caravanaccu hoort in de handleiding van de fabrikant, zeker bij lithium.
- Camera en drone: de accu's daarvan zijn meestal li-ion, dus volg dezelfde regels: warm bewaren, binnen laden.
Meer capaciteit meenemen of slimmer gebruiken?
In de kou helpt het om apparaten zuiniger te gebruiken in plaats van meer accu mee te slepen. Zet displays lager, gebruik een lamp op een lage stand en schakel apparaten uit die je niet nodig hebt. Voor elke stap die je neemt bespaar je energie, en dat voelt in de kou direct. Wil je een tweede accu, dan weeg je het extra gewicht en de kosten af tegen wat je er echt mee wilt voeden. Een mooi uitgangspunt: wat moet absoluut werken (telefoon, licht) en wat is luxe (muziek, verwarmde deken)?
Heb je een lijst van de apparaten die je meeneemt? Schrijf per apparaat op hoeveel wattuur het nodig heeft en hoe lang je het gebruikt. Dan zie je waar het meeste verbruik zit en waar je kunt besparen. Een rekenvoorbeeld vind je in onze gids over kamperen zonder stroom.
Kort samengevat
- Koude batterijen leveren tijdelijk minder: voorbeeld uit de literatuur, ongeveer de helft bij -18 °C. Het herstelt als ze warm worden.
- Opladen van lithium-accu's onder 0 °C is meestal niet toegestaan zonder aanvullende maatregelen van de fabrikant.
- Bewaar apparaten dicht bij je lichaam en laad in een warme ruimte.
- Lithium-aa-batterijen zijn volgens de fabrikant geschikt voor de kou; lees het datasheet.
- Je handleiding bepaalt de grenzen van jouw powerstation.


