Wat doen schokdempers onder een caravan?
De vering van een caravan neemt bulten op. De demper zorgt ervoor dat de as daarna niet nog vijf keer op en neer gaat. AL-KO, een grote fabrikant van caravanchassis, noemt als voordelen van een goede demper directe trillingsdemping en betere rij- en remstabiliteit. Onvoldoende demping leidt volgens AL-KO tot gevaarlijk hoppen van de caravan.
Een stuiterende caravan trekt aan de koppeling en kan de combinatie onrustig maken. Wil je weten wat je daar verder tegen kunt doen, lees dan <a href='/gids/caravan-slingeren-voorkomen'>hoe je slingeren voorkomt</a>.
Hoe de vering van een caravan werkt
De meeste moderne caravans hebben een rubberveringas. AL-KO beschrijft die als een as waarbij rubberkoorden tussen een zeskante buitenbuis en een driehoekige binnenbuis de vering vormen. Er zitten geen stalen veren in en geen smeerpunten die je regelmatig moet onderhouden. AL-KO noemt de rubberveringas daarom onderhoudsvrij.
Onderhoudsvrij betekent niet dat er nooit iets mee kan gebeuren. Rubber veroudert en een as die lang onder zware belasting heeft gestaan, kan zakken. Dat zie je soms aan een scheve caravan of aan een wiel dat anders in de wielkast staat dan het andere. Laat zoiets door een vakman bekijken.
Wanneer controleren?
AL-KO geeft geen vaste kilometerstand of jaartermijn voor het vervangen van dempers. Wel zegt het bedrijf dat je schokdempers in de gaten moet houden en onderhoud door een AL-KO-servicepunt moet laten doen. Voor de wielremmen en de oplooprem noemt AL-KO wel een termijn: minstens eenmaal per jaar of vlak voor het vakantieseizoen controleren en afstellen. Combineer de dempercontrole met die beurt of met je eigen <a href='/gids/caravan-voorjaarscheck-na-de-winterstalling'>voorjaarscheck</a>.
Kilometertermijnen die je op internet leest (bijvoorbeeld voor auto's) zijn niet zomaar op een caravan toe te passen, want een caravan rijdt veel minder kilometers per jaar en heeft een heel andere belasting. Houd je daarom aan wat je fabrikant of caravanbedrijf zegt.
Zo controleer je de dempers zelf
Je kunt niet alles zelf meten, maar je ziet veel met je ogen. Zet de caravan op een vlakke, stevige ondergrond, trek de handrem aan en zet er blokken voor. Wil je onder de caravan kijken, gebruik dan assteunen of stabiele schragen. Kruip nooit onder een caravan die alleen op een krik steunt.
- Kijk naar het demperhuis: zit er olie op of omheen? Een natte, vettige demper lekt en doet waarschijnlijk niets meer.
- Kijk naar roest en deuken. Een flinke deuk in de buis kan de demper blokkeren.
- Controleer de rubberen bussen en de bevestigingsbouten: zijn ze gescheurd, uitgelopen of los?
- Controleer of beide dempers aan een as er hetzelfde uitzien en hetzelfde type zijn.
- Duw de caravan bij elk wiel een paar keer stevig naar beneden en laat los. Komt hij rustig terug, of blijft hij nog enkele keren op en neer gaan? Blijft hij veren, dan is er iets aan de hand. Dit is een grove indicatie, geen meting.
Signalen dat er iets niet klopt
- De caravan stuitert merkbaar op bulten of in bochten.
- De combinatie voelt onrustig, ook bij een correct beladen caravan en de juiste kogeldruk.
- Je ziet olie rond de dempers.
- Banden slijten op één plek of ongelijk. Dit kan ook een andere oorzaak hebben, zoals een verkeerde bandenspanning of een afwijkende wielstand, dus laat altijd een vakman kijken.
- Het geluid van de wielen verandert of er klopt iets bij het wegrijden.
Zie je een of meer van deze signalen? Ga niet zelf gokken. Eerst controleer je de basis: <a href='/gids/caravan-kogeldruk-neuslast-instellen-meten'>de kogeldruk</a>, <a href='/gids/caravan-gewicht-beladen-tips'>de belading</a> en de bandenspanning. Blijft het onrustig, dan laat je de dempers en de as nakijken.
Het juiste type demper kiezen
Een demper is afgestemd op het gewicht van de caravan. AL-KO maakt de Octagon-dempers in vier kleuren, per gewichtsklasse. Volgens AL-KO is de zwarte uitvoering geschikt tot 4.000 kg (enkelasser) of 7.500 kg (tandemas), de blauwe tot 1.350 kg of 2.700 kg, de groene tot 900 kg of 1.600 kg en de rode tot 2.000 kg of 3.500 kg. Zo voorkom je dat de demper te slap of te stug is voor jouw caravan.
Let op: dit is een voorbeeld van een fabrikant. Welke demper in jouw caravan past, hangt af van het type as en het toegestane gewicht van de caravan. Dat staat op het typeplaatje en in de papieren. Bestel nooit op basis van een gok. Laat je adviseren door een dealer die het type as kent.
Vervangen: zelf doen of laten doen?
Voor de Octagon-dempers van AL-KO bestaan drie manieren van bevestigen: opschroefhouders, insteekhouders of aangelaste beugels. Wie handig is, kan dit zelf. Toch zijn er redenen om het aan een vakman te laten:
- Je moet de caravan veilig ondersteunen en de wielen eraf halen.
- De bevestiging moet exact kloppen, anders werkt de demper niet goed.
- Een vakman ziet meteen of er bij de as nog meer aan de hand is, zoals versleten rubbers of een loszittende rem.
- Na de klus moeten bouten met het juiste aanhaalmoment vast. Dat staat in de gegevens van de fabrikant.
Vervang dempers bij voorkeur per as aan beide kanten tegelijk, zodat links en rechts hetzelfde gedrag hebben. Vraag dit na bij je dealer.
Combineer het met de rest van het onderstel
Laat je de dempers nakijken, doe dan ook gelijk een rondje langs de rest van het onderstel: de wielremmen, de banden, de wielmoeren en de koppeling. Meer daarover vind je in <a href='/gids/caravan-onderstel-chassis-onderhoud'>onze gids over onderstel en chassis</a>, <a href='/gids/caravan-velgen-en-wielmoeren-controle'>de wielmoeren-controle</a> en <a href='/gids/caravan-rem-systeem-onderhoud-controle'>het remsysteem</a>.
Vragen die je aan je dealer stelt
Een goed gesprek met een caravanbedrijf bespaart je gokwerk. Neem het typeplaatje en de papieren mee en stel een aantal vaste vragen, zodat je niet met een onderdeel naar huis gaat dat net niet past.
- Welk type as zit onder mijn caravan en wat is het toegestane gewicht per as?
- Zitten er af fabriek dempers onder, en zo ja, welk type en welke gewichtsklasse?
- Zijn de rubbers van de as nog in orde, of zie je tekenen van veroudering?
- Wanneer zijn de remmen voor het laatst afgesteld en hoe ziet de oplooprem eruit?
- Vervang je de dempers per as in zijn geheel, en wat is de werkwijze bij montage?
Wat je beter niet doet
- Dempers kopen op basis van alleen het merk van de caravan. Het type as en de gewichtsklasse zijn bepalend.
- Een demper uit een andere gewichtsklasse monteren omdat die goedkoper of voorradig is.
- Onder de caravan werken zonder goede ondersteuning.
- Doorrijden met een lekkende demper in de hoop dat het meevalt, zeker niet met een zwaar beladen caravan voor een lange reis.
- De rest van het onderstel negeren. Een nieuwe demper helpt weinig als de bussen versleten zijn of de remmen niet goed staan afgesteld.
Kort samengevat
- Een demper beperkt het veren van de as. Versleten dempers laten de as volgens AL-KO te veel schommelen.
- Een rubberveringas is onderhoudsvrij, maar dempers en rubber kunnen wel slijten.
- Voor remmen en oplooprem noemt AL-KO minimaal een jaarlijkse controle. Voor dempers is geen vaste termijn gevonden, dus kijk bij elke beurt mee.
- Zie je olie, roest, deuken of stuiteren? Laat het nakijken.
- Kies een demper in de juiste gewichtsklasse en bevestig die correct. Twijfel je? Laat het een vakman doen.


