Wat is grijs water?
Grijs water is het afvalwater dat vrijkomt bij alledaagse activiteiten in of rondom de caravan: afwassen, handen wassen, douchen en tanden poetsen. Het water bevat zeep, vetdeeltjes, voedselresten en soms cosmetica, maar geen fecalien. Dat onderscheidt grijs water van zwart water, dat afkomstig is van het toilet.
De meeste toercaravans hebben geen ingebouwde grijswatertank. Het afvalwater van de gootsteen en eventuele douche loopt via een slang direct naar buiten, in een emmer of rechtstreeks op de grond. Juist die directe lozing is het punt waarop veel campeerders de mist ingaan.
De basisregel: grijs water mag niet zomaar overal
De kern van de regelgeving is simpel: afvalwater lozen in de natuur, op het gras, in de sloot of langs de weg is verboden. Dit geldt in Nederland en in veel andere Europese landen. De wettelijke basis ligt in de Omgevingswet (in werking getreden op 1 januari 2024). Volgens het Informatiepunt Leefomgeving hoort huishoudelijk afvalwater op het vuilwaterriool; lozen op de bodem of in oppervlaktewater mag alleen als er geen riool binnen redelijke afstand is en het water eerst is gezuiverd met een individuele behandeling van afvalwater (IBA). De regels voor lozen op de riolering of in de bodem staan in het omgevingsplan van de gemeente, en voor regionale wateren in de waterschapsverordening.
Ook voor de campingbeheerder gelden regels. De hygiënerichtlijn voor kampeergelegenheden van het RIVM noemt als minimale hygiënenorm minstens één stortplaats met een afgesloten afvoersysteem voor het legen van chemische toiletten. Voor afvalwater van toiletten, douches en wasbakken schrijft de richtlijn dat het in opslagtanks wordt opgevangen of via de bestaande riolering wordt afgevoerd, en dat het verboden is afvalwater zonder vergunning te lozen. De concrete regels volgen verder uit het omgevingsplan van de gemeente en eventuele waterschapsregels.
Wat mag wel op de camping?
Op een reguliere camping met aansluitingen is de situatie het meest comfortabel. Veel plaatsen hebben een afvoerpunt naast het elektriciteitsputje, of een centrale sanistation waar je grijs water kwijt kunt. Sommige campings bieden standplaatsen met directe riolaansluiting (ook wel hook-up of full service-plek).
- Afvoerpunt op de standplaats: op full-service-plaatsen sluit je de afvoerslang aan op een riooltje naast de paal. Controleer altijd of de aansluiting correct zit voor je loost.
- Centrale sanistation of servicepunt: je loopt met een emmer of rijdt je caravan naar de serviceplek en leegt daar je afvalwater boven een put die aangesloten is op het riool.
- Campinggebouwen: op de meeste campings mag je afwassen in het sanitairgebouw, zodat je grijs water direct in het riool terechtkomt zonder gedoe met tanks of emmers.
Let op: afvoergoten of putten zijn op de meeste campings bedoeld voor grijs water, niet voor de inhoud van het cassettetoilet. Wil je het toilet legen, dan gebruik je de aparte stortplaats (vaak aangeduid met een pictogram van een cassette). Dat is de gebruikelijke afspraak op campings.
Servicepunt en sanistation: zo leeg je grijs water
Een servicepunt of sanistation is een plek waar je afvalwater kwijt kunt en vers water tankt. Bij een grijswatertank zet je de camper boven de afvoerput of sluit je een slang aan van de aftapkraan naar de afvoer, en open je daarna de kraan. Spoel gemorst water weg en laat de plek schoon achter. Volgens de ANWB vind je zulke verzorgingsplaatsen op bijna alle campings in Nederland, Duitsland en de rest van Europa, op veel camperplaatsen en soms bij tankstations en parkeerplaatsen langs snelwegen. Afvalwater lozen is vaak gratis, voor schoon water betaal je regelmatig een klein bedrag, meestal met muntgeld.
Wat is absoluut verboden?
- Grijs water direct op het gras, de grond of in de sloot lozen, ook als het om biologisch afbreekbare producten gaat.
- Afvalwater in een regenwaterput of drainagegoot lozen, tenzij de camping dit uitdrukkelijk toestaat en de put via het riool afvoert.
- De cassettetoilet legen in de grijswaterput of gootsteen van het sanitairgebouw.
- Afvalwater langs de kant van de weg of op een parkeerplaats lozen bij vertrek.
- Lozen in oppervlaktewater (sloot, beek, vijver, meer), ook niet buiten de camping.
Het lozen van afvalwater in de natuur is in Nederland en veel andere Europese landen verboden en kan leiden tot boetes. In Nederland valt dit onder de Omgevingswet, het omgevingsplan van de gemeente en de waterschapsverordening. De precieze handhaving verschilt per gemeente en waterschap, maar de norm is landelijk helder.
Caravan zonder grijswatertank: wat zijn je opties?
De meeste toercaravans hebben geen ingebouwde tank voor grijs water; het afvalwater loopt van de gootsteen via een buitendoorvoer naar een slang of buis. Daarvoor zijn verschillende oplossingen:
- Emmer of opvangbak onder de afvoerslang plaatsen. Goedkoopste oplossing. Lopen met de emmer naar de serviceplek is even een wandeling, maar werkt prima. Gebruik bij voorkeur een emmer met deksel.
- Draagbare vuilwatertank (zoals de Smarttank of een gewone jerrycan met brede opening). Zo'n tank staat onder de afvoer van de caravan en vangt het water op. Je leegt hem periodiek bij de serviceplek.
- Slang met wieltje of rijkar. Een langere slang op een afrolhaspel of kar die je aansluit op de caravan en naar het afvoerpunt leidt, als de plek het toelaat.
- Full-service-standplaats reserveren. Dan is de afvoer al aanwezig naast de elektriciteitsaansluiting en heb je er geen omkijken naar.
Smarttank en vergelijkbare producten
De Smarttank is een opvangbak met tweestaps-filtersysteem die grijs water opvangt en filtert. De fabrikant stelt dat het gefilterde water schoon genoeg is om op de grond te laten lopen, mits je uitsluitend biologisch afbreekbare producten gebruikt. Let op: dit laat onverlet dat de campingregels bepalen wat je mag. Vraag altijd eerst aan de campingbeheerder of gebruik van zo een systeem ter plaatse is toegestaan. De beslissing ligt bij de camping, niet bij de fabrikant.
Vuilwatertank of rolbare afvalwatertank kiezen
Een rolbare vuilwatertank (afvalwatertank, roltank) is de meest gebruikte oplossing voor een caravan zonder vaste tank. Je zet hem onder de afvoer, laat hem vollopen en rolt hem naar het afvoerpunt. ACSI FreeLife vergeleek in 2016 acht van zulke mobiele tanks met een inhoud van 22 tot 40 liter, met nadruk op onder meer de wieltjes. De modellen en prijzen van toen zijn inmiddels verouderd.
Een bekend voorbeeld is Fiamma. De Fiamma Roll-Tank 23 W heeft een inhoud van 23 liter en meet 50 x 33 x 25 cm, met uitschuifbare handgreep en wielen. De Roll-Tank 40 W heeft 40 liter en meet 81 x 41 x 20 cm, met niveau-indicator, ontluchtingsklep en een adapter van 45 graden voor het legen.
- Let op het gewicht: 1 liter water weegt ongeveer 1 kilo. Een volle tank van 40 liter weegt dus 40 kilo en is op grind of gras zwaar te rollen.
- Kies een tank met een goede wielconstructie en een uitschuifbare handgreep, zeker als de serviceplek ver weg ligt.
- Kies een goed afsluitbare dop, zodat de tank niet lekt of stinkt tijdens het rollen.
- Leeg de tank op tijd. Wacht niet tot hij boordevol zit, want dan is hij het zwaarst.
Grijswatertank in een camper
Een camper heeft meestal een vaste grijswatertank. Volgens de NKC is die bij de meeste campers 100 liter, net als de schoonwatertank. Je leegt hem alleen op een daarvoor bedoeld punt dat op het riool is aangesloten, zoals een sanistation of camperserviceplaats. De NKC raadt aan regelmatig te legen en niet te wachten tot de tank vol is. Dat scheelt gewicht en brandstof. Rij nooit met een deels geopende aftapkraan en sluit de kraan altijd na het legen. Meer details staan in de gids over grijs water lozen met een camper en over water tanken en grijs water lozen onderweg.
Stinkt je grijswatertank?
Een grijswatertank kan gaan stinken. De NKC geeft drie tips: leeg hem vaak, veeg borden af voordat je ze afwast en giet af en toe witte azijn door de afvoer. Gebruik milieuvriendelijke schoonmaakmiddelen en vermijd bleekmiddel en ammoniak.
Biologisch afbreekbare producten: helpen ze?
Een veelgehoord argument is: als ik biologisch afbreekbare zeep gebruik, mag ik het water toch wel op de grond gooien? Het antwoord is: nee, niet op de camping, en in de natuur ook alleen onder strikte voorwaarden die in Nederland in de praktijk zelden van toepassing zijn.
Wasmiddelen en afwasmiddelen die in de EU worden verkocht, moeten voldoen aan de Europese detergentenverordening (EG) nr. 648/2004, die biologische afbreekbaarheid vereist van de oppervlakteactieve stoffen (surfactanten) in het product. Die verordening wordt vanaf 23 september 2029 vervangen door Verordening (EU) 2026/405. Het gebruik van biologisch afbreekbare producten is dus een goede gewoonte en vermindert de belasting op het milieu, maar het heft het lozingsverbod niet op. Zeep en vet verstoren ook in kleine hoeveelheden de bodemecologie en het waterleven bij directe lozing.
- Gebruik milieuvriendelijke afwasmiddelen, shampoo en douchezeep zonder agressieve stoffen zoals bleekmiddel of ammoniak.
- Vermijd agressieve ontvettingsmiddelen in de directe omgeving van de natuur.
- Gebruik zuinig water: minder water is minder grijs water om af te voeren.
Wildkamperen en grijs water in de natuur
Wildkamperen is in Nederland vrijwel nergens toegestaan zonder uitdrukkelijke toestemming van de grondeigenaar. Op de zeldzame plekken waar het wel is toegestaan (bijvoorbeeld aangewezen paalkampeerplaatsen), gelden nog steeds milieuregels voor lozing. Check de voorwaarden vooraf bij de terreinbeheerder.
In het buitenland, waar wildkamperen in sommige landen wel mag (zoals in Zweden via het allemansrecht), gelden andere normen. Het allemansrecht is geen vrijbrief om afvalwater te lozen: zoek de lokale regels op, loos nooit in of vlak bij water en gebruik uitsluitend biologisch afbreekbare producten. In Nederland is dit in de praktijk niet relevant voor de gemiddelde caravancampeerder, omdat je hier op een camping staat.
Wat te doen bij vertrek van de camping?
Als je de camping verlaat, is het verleidelijk om de opvangbak snel leeg te gooien op de parkeerplaats of langs de weg. Dat is verboden en ook onnodig: de meeste campings hebben een servicepunt bij de uitrit, of een gecombineerd stortpunt en waterstation waar je kunt legen voor vertrek.
- Maak de nacht voor vertrek de bak leeg bij de serviceplek.
- Controleer bij de receptie of er een servicestation bij de uitgang is.
- Rij zo nodig een omweg langs de serviceplek voor je het terrein verlaat.
- Vergeet niet de buitendoorvoer en slang af te sluiten voor het rijden.
Samenvatting: de vijf gouden regels
- Loos grijs water altijd op de afvoerplaats van de camping, nooit direct op de grond of in de natuur.
- Gebruik een emmer, draagbare tank of slang om het water op te vangen en te transporteren.
- Leeg de toiletcassette alleen bij de aparte stortplaats, niet in de grijswaterput.
- Gebruik milieuvriendelijke producten om de belasting te beperken, maar ga er niet van uit dat dit lozen in de natuur toestaat.
- Vraag bij twijfel altijd de campingbeheerder: die kent de lokale regels en voorzieningen het beste.


