Wat is grijs water?
Grijs water is het afvalwater dat vrijkomt bij alledaagse activiteiten in of rondom de caravan: afwassen, handen wassen, douchen en tanden poetsen. Het water bevat zeep, vetdeeltjes, voedselresten en soms cosmetica, maar geen fecalien. Dat onderscheidt grijs water van zwart water, dat afkomstig is van het toilet.
De meeste toercaravans hebben geen ingebouwde grijswatertank. Het afvalwater van de gootsteen en eventuele douche loopt via een slang direct naar buiten, in een emmer of rechtstreeks op de grond. Juist die directe lozing is het punt waarop veel campeerders de mist ingaan.
De basisregel: grijs water mag niet zomaar overal
De kern van de regelgeving is simpel: afvalwater lozen in de natuur, op het gras, in de sloot of langs de weg is verboden. Dit geldt in heel Nederland en in de meeste Europese landen. De wettelijke basis ligt in de Omgevingswet (in werking getreden op 1 januari 2024), die regels voor het lozen van huishoudelijk afvalwater omschrijft. Lozen op de bodem of in oppervlaktewater is in principe verboden, tenzij uitdrukkelijk toegestaan via een vergunning of algemene regel.
Op campings geldt een aanvullende verantwoordelijkheid voor de campingbeheerder: die is verplicht afvoervoorzieningen te bieden. De RIVM-hygiënerichtlijn voor kampeergelegenheden (bijgewerkt april 2024) verplicht campings minimaal één stortplaats in te richten met een gesloten afvoersysteem voor het legen van chemische toiletten. Voor grijswater schrijft de richtlijn goede hygiënische verwerking voor; de concrete afvoerplicht volgt uit het gemeentelijke omgevingsplan en eventuele waterschapsregels.
Wat mag wel op de camping?
Op een reguliere camping met aansluitingen is de situatie het meest comfortabel. Veel plaatsen hebben een afvoerpunt naast het elektriciteitsputje, of een centrale sanistation waar je grijs water kwijt kunt. Sommige campings bieden standplaatsen met directe riolaansluiting (ook wel hook-up of full service-plek).
- Afvoerpunt op de standplaats: op full-service-plaatsen sluit je de afvoerslang aan op een riooltje naast de paal. Controleer altijd of de aansluiting correct zit voor je loost.
- Centrale sanistation of servicepunt: je loopt met een emmer of rijdt je caravan naar de serviceplek en leegt daar je afvalwater boven een put die aangesloten is op het riool.
- Campinggebouwen: op de meeste campings mag je afwassen in het sanitairgebouw, zodat je grijs water direct in het riool terechtkomt zonder gedoe met tanks of emmers.
Let op: afvoergoten of putten zijn op de meeste campings bedoeld voor grijs water, niet voor de inhoud van het cassettetoilet. Wil je het toilet legen, dan gebruik je de aparte stortplaats (vaak aangeduid met een pictogram van een cassette). Dat is een vaste afspraak op campings in heel Europa.
Wat is absoluut verboden?
- Grijs water direct op het gras, de grond of in de sloot lozen, ook als het om biologisch afbreekbare producten gaat.
- Afvalwater in een regenwaterput of drainagegoot lozen, tenzij de camping dit uitdrukkelijk toestaat en de put via het riool afvoert.
- De cassettetoilet legen in de grijswaterput of gootsteen van het sanitairgebouw.
- Afvalwater langs de kant van de weg of op een parkeerplaats lozen bij vertrek.
- Lozen in oppervlaktewater (sloot, beek, vijver, meer), ook niet buiten de camping.
Het lozen van afvalwater in de natuur is in heel Europa verboden en kan leiden tot boetes. In Nederland valt dit onder de Omgevingswet en lokale omgevingsplannen. De precieze handhaving verschilt per gemeente en waterschap, maar de norm is landelijk helder.
Caravan zonder grijswatertank: wat zijn je opties?
De meeste toercaravans hebben geen ingebouwde tank voor grijs water; het afvalwater loopt van de gootsteen via een buitendoorvoer naar een slang of buis. Daarvoor zijn verschillende oplossingen:
- Emmer of opvangbak onder de afvoerslang plaatsen. Goedkoopste oplossing. Lopen met de emmer naar de serviceplek is even een wandeling, maar werkt prima. Gebruik bij voorkeur een emmer met deksel.
- Draagbare vuilwatertank (zoals de Smarttank of een gewone jerrycan met brede opening). Deze hang of rijwiel-tank staat direct onder de caravan en vangt het water op. Je leegt hem periodiek bij de serviceplek.
- Slang met wieltje of rijkar. Een langere slang op een afrolhaspel of kar die je aansluit op de caravan en naar het afvoerpunt leidt, als de plek het toelaat.
- Full-service-standplaats reserveren. Dan is de afvoer al aanwezig naast de elektriciteitsaansluiting en heb je er geen omkijken naar.
Smarttank en vergelijkbare producten
De Smarttank is een opvangbak met tweestaps-filtersysteem die grijs water opvangt en filtert. De fabrikant stelt dat het gefilterde water schoon genoeg is om op de grond te laten lopen, mits je uitsluitend biologisch afbreekbare producten gebruikt. Let op: dit laat onverlet dat de campingregels bepalen wat je mag. Vraag altijd eerst aan de campingbeheerder of gebruik van zo een systeem ter plaatse is toegestaan. De beslissing ligt bij de camping, niet bij de fabrikant.
Biologisch afbreekbare producten: helpen ze?
Een veelgehoord argument is: als ik biologisch afbreekbare zeep gebruik, mag ik het water toch wel op de grond gooien? Het antwoord is: nee, niet op de camping, en in de natuur ook alleen onder strikte voorwaarden die in Nederland in de praktijk zelden van toepassing zijn.
Alle schoonmaakmiddelen die in Europa worden verkocht, moeten voldoen aan de Europese detergentenverordening (momenteel EG Nr. 648/2004), die biologische afbreekbaarheid vereist van de oppervlakteactieve stoffen (surfactanten) in het product. Het gebruik van biologisch afbreekbare producten is dus een goede gewoonte en vermindert de belasting op het milieu, maar het heft het lozingsverbod niet op. Zeep en vet verstoren ook in kleine hoeveelheden de bodemecologie en het waterleven bij directe lozing.
- Gebruik milieuvriendelijke afwasmiddelen, shampoo en douchezeep zonder agressieve stoffen zoals bleekmiddel of ammoniak.
- Vermijd agressieve ontvettingsmiddelen in de directe omgeving van de natuur.
- Gebruik zuinig water: minder water is minder grijs water om af te voeren.
Wildkamperen en grijs water in de natuur
Wildkamperen is in Nederland vrijwel nergens toegestaan zonder uitdrukkelijke toestemming van de grondeigenaar of gemeente. Op de zeldzame plekken waar het wel is toegestaan — aangewezen paalkampeerplaatsen van Staatsbosbeheer of gemeenten, check vooraf via wild-kamperen.nl — gelden nog steeds milieuregels voor lozing.
In het buitenland, waar wildkamperen in sommige landen wel mag (zoals in Zweden via het Allemansrecht), gelden andere normen. Zelfs daar gelden milieuregels: lozen van grijs water is ook onder het Allemansrecht aan beperkingen onderworpen en mag niet in of direct bij waterlichamen. Gebruik uitsluitend biologisch afbreekbare producten en volg de lokale richtlijnen. In Nederland is dit in de praktijk niet relevant voor de gemiddelde caravancampeerder, omdat je hier op een camping staat.
Wat te doen bij vertrek van de camping?
Als je de camping verlaat, is het verleidelijk om de opvangbak snel leeg te gooien op de parkeerplaats of langs de weg. Dat is verboden en ook onnodig: de meeste campings hebben een servicepunt bij de uitrit, of een gecombineerd stortpunt en waterstation waar je kunt legen voor vertrek.
- Maak de nacht voor vertrek de bak leeg bij de serviceplek.
- Controleer bij de receptie of er een servicestation bij de uitgang is.
- Rij zo nodig een omweg langs de serviceplek voor je het terrein verlaat.
- Vergeet niet de buitendoorvoer en slang af te sluiten voor het rijden.
Samenvatting: de vijf gouden regels
- Loos grijs water altijd op de afvoerplaats van de camping, nooit direct op de grond of in de natuur.
- Gebruik een emmer, draagbare tank of slang om het water op te vangen en te transporteren.
- Leng de toiletcassette alleen bij de aparte stortplaats, niet in de grijswaterput.
- Gebruik milieuvriendelijke producten om de belasting te beperken, maar ga er niet van uit dat dit lozen in de natuur toestaat.
- Vraag bij twijfel altijd de campingbeheerder: die kent de lokale regels en voorzieningen het beste.
